Το πορτρέτο ενός καλλιτέχνη: Yelena Bryksenkova

The fire bird

Γεννήθηκε στη Σοβιετική Ένωση, αλλά μεγάλωσε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Yelena Bryksenkova είναι μια νέα καλλιτέχνιδα που συνδυάζει στο έργο της τόσες πολλές διαφορετικές επιρροές: από τη ρωσική λαϊκή τέχνη και την ινδική μικροζωγραφική, μέχρι τα περσικά βασιλικά πορτρέτα του 19ου αιώνα. Νοσταλγική για το παρελθόν και αισιόδοξη για το μέλλον, έχει δημιουργήσει έναν πελώριο κόσμο μικροσκοπικών εικόνων.

Θα ήθελες να μας πεις λίγα πράγματα για τη ζωή σου; Πότε ξεκίνησες να ζωγραφίζεις, πώς αποφάσισες να ασχοληθείς με την εικονογράφηση; 

Κατάγομαι από την Αγία Πετρούπολη, αλλά μετακόμισα στις Ηνωμένες Πολιτείες με τη μητέρα μου όταν ήμουν οχτώ χρονών. Μεγάλωσα στο Οχάιο. Σπούδασα εικονογράφηση στο Maryland Institute College of Art (MICA) και παρακολούθησα επίσης ένα εξάμηνο στην Ακαδημία Τεχνών, Αρχιτεκτονικής και Σχεδίου της Πράγας. Τώρα ζω στο Κονέκτικατ, αλλά το πιθανότερο είναι ότι θα μετακομίσω πολύ σύντομα. Παρακολουθούσα από μικρή μαθήματα ζωγραφικής και σχεδίου, αλλά το πήρα στα σοβαρά στο γυμνάσιο και αποφάσισα να σπουδάσω στο MICA. Όταν ήμουν φοιτήτρια ανακάλυψα την εικονογράφηση και μου ταίριαξε απόλυτα.

Με τι είδους εικονογραφήσεις έχεις ασχοληθεί; Θα ήθελες να μοιραστείς κάποια ξεχωριστή εμπειρία σου στην εικονογράφηση ενός βιβλίου;

Ασχολούμαι με κάθε είδους εικονογραφήσεις: βιβλία, περιοδικά, ευχετήριες κάρτες. Ακολουθώ ένα γενικό στιλ, αλλά κάθε φορά διαφοροποιούμαι ώστε να μπορώ να προσαρμόζομαι σε διαφορετικούς πελάτες (μόδα, παιδικές εικονογραφήσεις, ένα σοβαρό θέμα κλπ.). Πρώτη φορά που δούλεψα σ' ένα εξ ολοκλήρου εικονογραφημένο βιβλίο ήταν όταν εικονογράφησα τη Χριστουγεννιάτικη Ιστορία του Ντίκενς. Είναι μια βικτωριανή χειμωνιάτικη ιστορία, φωτισμένη αποκλειστικά με λάμπες πετρελαίου, κεριά και τζάκια, οπότε ήταν αληθινή πρόκληση για μένα να μάθω να ζωγραφίζω σκηνές με δραματικό φωτισμό, κάτι που δεν το έχω συνηθίσει. Επίσης, το έκανα μέσα στο καλοκαίρι. Έτσι, ζωγράφιζα το χιόνι έχοντας έναν μικρό περιστρεφόμενο ανεμιστήρα στο γραφείο μου, γιατί έκανε αφόρητη ζέστη.

Χριστουγεννιάτικη Ιστορία

Υπάρχει κάποιο κείμενο, βιβλίο, παραμύθι, τραγούδι που θα ήθελες να εικονογραφήσεις και δεν το έχεις κάνει ακόμη;

Θα ήθελα να εικονογραφήσω κάποια ρωσικά μυθιστορήματα, όπως την Άννα Καρένινα ή ίσως τον Ευγένιο Ονιέγκιν του Πούσκιν. Είναι ωραίες ιστορίες και είχα τόσο ζωντανές εικόνες στο μυαλό μου όταν τις διάβαζα. Έχουν υπέροχες εικόνες για να δουλέψει ένας εικονογράφος.

Τι υλικά χρησιμοποιείς συνήθως;

Χρησιμοποιώ μαρκαδόρους Μicron και νερομπογιές Acryla Gouache.

Ποια ώρα της μέρας προτιμάς να δουλεύεις; Ζωγραφίζεις πάντα στο σπίτι;

Παλιότερα ήμουν "κουκουβάγια", αλλά τώρα νιώθω πιο ήρεμη και πιο παραγωγική όταν αρχίζω τη δουλειά νωρίς το πρωί και τελειώνω αργά το απόγευμα. Με κάνει να νιώθω πιο πολύ στον στόχο μου, κι έπειτα μπορώ να ετοιμάσω το δείπνο και να χαλαρώσω το υπόλοιπο βράδυ. Ζωγραφίζω πάντα στο σπίτι, αλλά όταν πρέπει να κάνω έρευνα για ένα πρότζεκτ ή σχέδια μόνο με μολύβι, κάποιες φορές παίρνω τη δουλειά σ' ένα καφέ. Έτσι, για αλλαγή σκηνικού.

Τι υπάρχει αυτή τη στιγμή πάνω στο γραφείο σου;

Έχω έναν δίσκο με κούπες γεμάτες μαρκαδόρους, μολύβια και πινέλα, γόμες, και ένα θηριοτροφείο-μινιατούρα με κεραμικά ζωάκια. Επίσης, φυτά και λουλούδια σ' ένα βάζο.

Ετοιμάζεις κάτι αυτόν τον καιρό; 

Μόλις τελείωσα την εικονογράφηση ενός ketubah (εβραϊκό γαμήλιο σύμφωνο) που μου ανέθεσε ένα ζευγάρι. Ζωγράφισα όλη τη μπορντούρα γύρω από το έγγραφο που θα υπογράψουν στον γάμο τους το καλοκαίρι. Στη συνέχεια, θα σχεδιάσω ένα χαρτί περιτυλίγματος για έναν από τους πιο παλιούς μου πελάτες και σύντομα θα ξεκινήσω να σκιτσάρω.

Η εικονογράφηση είναι για σένα επάγγελμα ή χόμπι; Στις ΗΠΑ υπάρχει δυνατότητα βιοπορισμού από την εικονογράφηση; 

Η εικονογράφηση είναι το επάγγελμά μου. Αποτελεί για μένα πλήρη απασχόληση εδώ και τέσσερα χρόνια. Υπάρχει δυνατότητα βιοπορισμού από την εικονογράφηση στις ΗΠΑ και πολλοί το κάνουν. Εγώ δουλεύω συνδυαστικά: σε δουλειές που μου ανατίθενται, κάποιες φορές σχεδιάζω κοστούμια για δικούς μου πελάτες, και πουλώ αντίγραφα των έργων μου στο Etsy. 

Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων                                       Η Κοκκινοσκουφίτσα

Από ποιους εικονογράφους (κλασικούς ή σύγχρονους) έχεις εμπνευστεί; 

Οι αγαπημένοι μου είναι ο Leon Bakst και ο Ivan Bilibin, και πάντα θα αγαπώ τον Edward Gorey. Κάποιες από τις αγαπημένες μου σύγχρονες εικονογράφους είναι η Carson Ellis, η Laura Carlin και η Fanny Blanc. Μου αρέσουν επίσης πολλοί ζωγράφοι του 19ου αιώνα, όπως ο John Singer Sargent, ο Valentin Serov, ο Van Gogh και ο Matisse. Άλλη μια μεγάλη επιρροή είναι η ινδική μικροζωγραφική, όπως και τα περσικά βασιλικά προτρέτα του 19ου αιώνα. 

Η εικόνα διαμορφώνει τη φαντασία. Όταν ζωγραφίζεις, σκέφτεσαι ότι οι εικόνες θα ζωντανέψουν στη φαντασία των παιδιών; 

Αν ο εικονογράφος μπορεί να δημιουργήσει έναν γοητευτικό κόσμο, το παιδί δε θα δυσκολευτεί να κατοικήσει σ' αυτόν. Οι εικονογραφήσεις βιβλίων που θυμάμαι από τα παιδικά μου χρόνια ακόμη με στοιχειώνουν. Ακόμη συσχετίζω μ' εκείνες τις εικόνες πράγματα που βλέπω .

Ρωμαίος & Ιουλιέτα

Τι σχέση έχει ένας εικονογράφος με την παιδικότητα; Πόσο καθορίζουν τη δουλειά του οι παιδικές του αναμνήσεις; 

Όταν ήμουν παιδί, είχα πολλά όμορφα εικονογραφημένα βιβλία και μελετούσα το εξώφυλλο και τις εικόνες τους πολύ προσεκτικά, συγκρίνοντάς τες και με τις περιγραφές του κειμένου. Πάντα  το θυμάμαι αυτό τώρα που ζωγραφίζω. Αγαπημένα μου ήταν τα παραμύθια του Άντερσεν, εικονογραφημένα από Σοβιετικούς καλλιτέχνες, όπως ο Vladimir Konashevich. Εκείνες οι εικόνες είναι ακόμη καθαρές στο μυαλό μου όταν τις σκέφτομαι. 

Έχεις σχεδιάσει πολλά εξώφυλλα για κλασικά μυθιστορήματα (Ουίλιαμ Σαίξπηρ, Τσαλρς Ντίκενς, Βιρτζίνια Γουλφ). Το εξώφυλλο αποτελεί κι αυτό μέρος της ιστορίας; Έχει τη δύναμη να επιδράσει στον αναγνώστη; 

Τα βιβλία με όμορφα εξώφυλλα με γοητεύουν πολύ, και ένα εικονογραφημένο εξώφυλλο είναι μια πολύ δελεαστική πρόσκληση για διάβασμα. Πάντα μου άρεσαν τα εξώφυλλα που έχουν αναφορές στην υπόθεση του έργου, ώστε να μπορώ να κλείνω το βιβλίο και να κοντοστέκομαι πριν συνεχίσω το διάβασμα. Το πιο κατάλληλο παράδειγμα είναι οι πρωτότυπες αμερικανικές εκδόσεις του Χάρι Πότερ. Τα εξώφυλλα που σχεδίασε η Mary Grand Pre έχουν ένα σωρό αναφορές στην ιστορία, και τα λάτρεψα. 

The fire bird

Αν και τα πρόσωπα που ζωγραφίζεις είναι απλά και αφαιρετικά, τα ρούχα και τα χρώματά τους φέρνουν στο μυαλό κάτι από τη ρωσική λαϊκή τέχνη. Από την άλλη, το αστικό τοπίο (τα μεγάλα κτίρια, η βροχή στα παράθυρα) μάς θυμίζει το σοβιετικό παρελθόν. Πόσο σε έχει επηρεάσει η καταγωγή σου; 

Η καταγωγή μου με επηρεάζει με πολλούς συνειδητούς και υποσυνείδητους τρόπους. Είμαι ερωτευμένη με τη ρωσική λαϊκή τέχνη και την αναβίωσή της στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα, ειδικά στο θέατρο, όταν καλλιτέχνες όπως ο Leon Bakst σχεδίασαν κοστούμια για τα ρωσικά μπαλέτα. Οτιδήποτε σχετίζεται με την Αργυρή Εποχή της Αγίας Πετρούπολης είναι ένας θησαυρός έμπνευσης. Αγαπώ τη μελαγχολία μιας περασμένης εποχής, και η Αγία Πετρούπολη είναι μια πόλη που ενσαρκώνει αυτό το συναίσθημα: γκρίζα και πληκτική, με πάλαι ποτέ όμορφα κτίρια, μισοθαμμένα στη σκόνη του χρόνου. Υπάρχει μια μαγεία σ' αυτόν τον συνδυασμό και φανερώνεται σχεδόν σε ό,τι κάνω. Είναι ένα συναίσθημα που δεν μπορώ εύκολα να το χωρέσω σε λέξεις, κι έτσι περνώ το χρόνο μου προσπαθώντας να το χωρέσω σε εικόνες.

Μονόκερος

Γεννήθηκες στη σοβιετική περίοδο. Θα μπορούσες να διακρίνεις κάποιες διαφορές ανάμεσα σε Σοβιετικούς, Ευρωπαίους και Αμερικανούς εικονογράφους; 

Είναι πολύ δύσκολο να τους συγκρίνει και να τους αντιπαραβάλει κανείς. Ενστικτωδώς θα έλεγα ότι οι Σοβιετικοί εικονογράφοι ήταν τεχνικά πολύ άρτιοι, αλλά ζούσαν σε μια "φούσκα". Αναζητούσαν έμπνευση στη λαϊκή τέχνη ή άλλες κλασικές πηγές, που τους οδήγησαν σε πολύ όμορφα έργα. Οι Ευρωπαίοι εικονογράφοι ήταν πιο πειραματιστές και παιχνιδιάρηδες, ενώ οι Αμερικανοί κάπως πιο τεχνικοί, επιδιώκοντας τον ρεαλισμό ίσως. Έχω στο νου μου εικονογραφήσεις για κλασικά μυθιστορήματα και διαφημίσεις.

Συχνά ζωγραφίζεις σκηνές της καθημερινής ζωής, όπως νέα κορίτσια να βγαίνουν ραντεβού, να χορεύουν, να κάνουν πάρτι. Πολλές φορές, όμως, είναι μόνα τους, νιώθουν θλίψη ή μοναξιά. Υπάρχει μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα σ' αυτές τις εικόνες, σκοτεινή αλλά ζεστή, γλυκιά αλλά μοναχική. Περισσότερο σε ελκύει η θαλπωρή του σπιτιού ή η σκοτεινιά; 

Με ελκύουν και τα δυο συναισθήματα. Ήμουν πάντοτε εσωστρεφής και η μοναξιά ποτέ δε με τρόμαζε, οπότε για μένα η εικόνα μια γυναίκας μόνης δεν είναι καθόλου λυπηρή. Ακόμη και όποτε έχω νιώσει μοναξιά - όταν ταξιδεύω μόνη μου για παράδειγμα - πάντοτε απολάμβανα αυτό το συναίσθημα γιατί υπάρχει μια μαγεία, μια ποιητικότητα σ' αυτό, που την εκτιμώ και τη βρίσκω και πολύ εμπνευστική. Τώρα τα πράγματα έχουν αλλάξει κάπως. Είμαι ερωτευμένη και δεν ζω μόνη μου πια. Ακόμη περνώ πολύ χρόνο μόνη, αλλά τώρα μου αρέσει να ζωγραφίζω δυο ανθρώπους μαζί, σε μια ιδιαίτερη στιγμή τους. 

Γυμνό

 
Οι ζωγραφιές σου συνδυάζουν το μοντέρνο με το vintage. Υπάρχει κάτι παλιό που το νοσταλγείς και θα ήθελες να το εντάξεις στα έργα σου; 

Πάντα ζωγραφίζω ξύλινα πατώματα, γιατί μου θυμίζουν τα παλιά σοβιετικά διαμερίσματα. Για τον ίδιο ακριβώς λόγο, σε πολλές παλιότερες ζωγραφιές μου τα δωμάτια έχουν παλιά καλοριφέρ. 

Συχνά δουλεύεις σε μικρή φόρμα, που υποθέτω απαιτεί ακόμη μεγαλύτερη προσπάθεια. Πώς μπορεί ένας χαρακτήρας να εκφραστεί σε τόσο μικρή φόρμα; 

Δεν θέλει και πολλά για να εκφραστεί ένας χαρακτήρας, νομίζω. Αρκεί μια απλή χειρονομία ή μια έκφραση στο πρόσωπο. Νιώθω ωραία όταν κρατάω την ανάσα μου πάνω από ένα μικροσκοπικό πρόσωπο και κάνω λίγες μικρές πινελιές μέχρι να το πετύχω. Νιώθω πως έχω περισσότερο αυτοέλεγχο. Όταν δουλεύω σε μεγαλύτερο πίνακα, χάνω την αίσθηση του όλου. 

***

Για οποιαδήποτε πληροφορία σχετικά με την Yelena Bryksenkova ρίξτε μια ματιά εδώ. 

The portrait of an artist: Yelena Bryksenkova

The firebird

Russian-born but grown-up in the U.S., Yelena Bryksenkova is a young artist who  combines so many different influences in her artwork: Russian folk art, Indian miniature painting, Persian royal portraiture. Nostalgic about the past, positive about the future, she has created an enormous world of tiny illustrations. 

Cara mia

Tell us a bit about your life. When did you begin to paint, what made you decide to do illustration?

I'm originally from St. Petersburg, Russia but I moved to the US with my mother when I was eight years old and grew up in the state of Ohio. I studied illustration at the Maryland Institute College of Art (MICA), but I also spent one semester at the Academy of Arts, Architecture and Design in Prague, Czech Republic. Now I live in the state of Connecticut but I will probably move somewhere new very soon. I have taken classes in drawing and painting since I was young, but I became serious about it in high school, when I decided to go to MICA. It was when I was a student there that I discovered illustration and it seemed like the perfect fit for me. 

What kind of illustrations do you do? Would you like to share with us a unique experience you had when illustrating a book?

I do illustrations for all sorts of media: books, magazines, greeting cards. I have one general style but there are nuances within it so I can adapt to different clients (more fashion-oriented, children's illustrations, a serious topic, etc.) When I illustrated Charles Dickens' A Christmas Carol, it was my first time working on a fully illustrated book. It's a Victorian winter story lit entirely by gas lamps, candles and fireplaces, so it was a real challenge for me to learn how to paint scenes with dramatic lighting, which I am not used to. It was also in the middle of summer, so I was painting snow but I had a small, rotating fan on my desk because it was so hot.

Christmas Carol

Is there a text, a book, a fairy tale, a song you would like to illustrate but haven't yet? 
 

I would like to illustrate some Russian novels like Anna Karenina or perhaps Pushkin's Evgeniy Onegin. They are beautiful stories and I had such vivid pictures in my mind when I read them. There are so many gorgeous visuals to work with as an illustrator.

What materials do you usually use?
 

I use Micron pens and Acryla Gouache.

Is there a time of the day you prefer to work? Do you always paint at home? 

I used to be more of a night owl but now I find that I feel calmer and more productive when I start my work early in the day and finish in the late afternoon. It makes me feel more accomplished and I can make dinner and relax for the rest of the night. I always paint at home, but if I need to do some research for a project or just pencil sketches, I sometimes take that work to a cafe, just for a change of scenery.

What is on your desk at this moment? 
 

I have a tray that holds cups of pens, pencils and paintbrushes, some erasers and a menagerie of miniature ceramic animals. There are also some plants and flowers in a glass.

Are you currently working on something? 

I just finished decorating a ketubah (a Jewish wedding document) that a couple commissioned from me. I hand painted the entire border around the document, which they will sign at their wedding this summer. Next I am going to design some wrapping paper for one of my longtime clients so I will get started on sketches soon.

Is illustration a profession for you or a hobby? Is it possible to make a living through illustration in your country?

Illustration is my profession; I have been doing it full-time for four years. It is possible to make a living as an illustrator in the US, and many people do. For me, it is a combination of doing commissioned illustration work, sometimes custom paintings for private clients and selling prints of my work through my Etsy shop.

Alice in wonderland                                                           Little red riding hood

Which illustrators (classical or contemporary) have inspired you?

Leon Bakst and Ivan Bilibin are favorites. I will always love Edward Gorey. Some of my favorite contemporary illustrators are Carson Ellis, Laura Carlin and Fanny Blanc. I also love many 19^th century painters such as John Singer Sargent, Valentin Serov, Van Gogh and Matisse. Another major influence is Indian miniature painting, as well as 19^th century Persian royal portraiture

Images form imagination. When you paint do you think that images will come alive in the imagination of children?

If the illustrator can create an intriguing world, the child will have no difficulty populating it. The book illustrations I remember most from my early years still haunt me, I still relate things that I see back to them.

Romeo & Juliet

What in an illustrator's relationship with childhood? How much do your childhood memories define your work? 

When I was a child I had many beautiful picture books and I studied the cover and illustrations very carefully, even compared them to descriptions in the text. I always remember that now when I paint. My favorites were fairy tales by Hans Christian Andersen, illustrated by Soviet artists like Vladimir Konashevich. Those images are still clear in my mind when I think of them.

You have created many book covers for classic novels (William Shakespeare, Charles Dickens, Virginia Woolf). Do you think that the book cover is also a part of the story? Does it have the power to influence the reader?

I am very drawn to books with beautiful covers, and an illustrated one is a very enticing invitation to read. I always loved book covers that have references to the story, that I can always close the book to check before I keep reading. My favorite example is the original US editions of Harry Potter. Mary Grand Pre's cover illustrations had a ton of references to the story inside, and I loved it.

The firebird

Even though the faces you draw are simple and minimal, their clothes, their colors remind us something of the Russian folk art. On the other hand, the landscape or the picture of the city (big buildings, the rainy windows) reminds us of a soviet past. How much does your origin influence you?

My origin influences me in so many conscious and unconscious ways. I am in love with Russian folk art and its revival in the late 19th-early 20^th century, especially in the theater when artists like Leon Bakst designed costumes for the Ballets Russes. Anything to do with Saint Petersburg's Silver Age is a treasure trove of inspiration. But I also love the melancholy of a bygone era, and St. Petersburg is a city that embodies that feeling: bleak and gray, with once-beautiful buildings half buried under the dust of time. There's a kind of magic in this combination and it appears in almost everything that I do. It's a feeling I can't quite put into words so I spend my time trying to put it into pictures.

Unicorn

You were born in the Soviet Era. Could you specify some differences between Soviet, European and American illustrations?

It's very hard to compare and contrast, but if I had to use my instinct I would say that Soviet illustrators were very technically skilled but hey lived in a kind of bubble, so for inspiration they looked back to folk art and other classical sources, which made for very beautiful work. European illustrators were more experimental and playful, Americans a bit more technical and striving toward realism, maybe? I'm thinking of illustrations for classical novels and advertising.

You often draw pictures of every day life, such as young girls dating, dancing, having parties. They often spend time alone, feel sad or look lonely. There is an atmosphere in this pictures; dark but warm, cosy but lonely. Are you mostly attracted by the domesticity or the darkness?

I like both feelings, so I'm attracted to both. I've always been introverted and solitude never scared me, so for me a painting of a woman alone isn't sad at all. Even the times where I have felt alone – when I am traveling by myself, for example – I have always enjoyed that feeling because there is a magic in poetry in it that I appreciate and find very inspiring. Now things have changed a little because I am in love and don't live alone anymore; I still spend a lot of time by myself but now I like to paint two people together in some special moment.

Nude

Your paintings combine modern with vintage. Is there something old that you feel nostalgic about and would like to include in your paintings?

L' inconnue

I always paint hardwood floors because that reminds me of old Soviet apartments; for the same reason a lot of my older paintings of rooms have radiators, too.

You often work in a very small size, which I suppose requires an extra effort. How can a character develop in such a small size?

It doesn't take much to develop a character I think, just a simple gesture or facial expression. For me, it is comfortable to hold my breath over a tiny face, painting a few tiny strokes until I get it just right. I feel more in control. If I have a larger painting, I lose sight of it as a whole.

***

For any information concerning Yelena 's work, have a look here.