Το πορτρέτο ενός καλλιτέχνη: Jackie Morris

Έργο εμνευσμένο από γλυπτό του Mister Finch [1]

Της αρέσει να διαβάζει, να ζωγραφίζει, να πλέκει, να κάνει βόλτες ψάχνοντας λέξεις. Η εικονογράφος και συγγραφέας Jackie Morris ζει ήσυχα, γράφει πλάι στη θάλασσα. Όταν ήταν μικρή, ήθελε να γίνει αρκούδα. Τώρα ζωγραφίζει τα ζώα, αποτυπώνει στο χαρτί τις διαθέσεις και τη σοφία τους, με πινελιές από τη μεσαιωνική παράδοση και τη μοντέρνα τέχνη. Οι ηρωίδες των παραμυθιών της δεν είναι ωραίες κοιμωμένες που περιμένουν έναν πρίγκιπα να τις ξυπνήσει. Είναι κορίτσια γεμάτα θάρρος, που αφήνουν τα σπίτια τους και αναζητούν τη ζωή μόνα τους. 

"Song of the golden hare"

Θα ήθελες να μας πεις λίγα πράγματα για τη ζωή σου; Πότε  ξεκίνησες να ζωγραφίζεις, πώς αποφάσισες να ασχοληθείς με την εικονογράφηση;

Μεγάλωσα στο Evesham του Worcestershire, στη Μεγάλη Βρετανία. Το σχολείο το μισούσα, ήθελα να ζωγραφίζω. Σπούδασα καλές τέχνες, αντίθετα με τις συμβουλές των δασκάλων μου και των γονιών μου, αλλά συμβιβάστηκα αποφασίζοντας να ασχοληθώ με την εικονογράφηση. Κατά τρόπο ειρωνικό, σε μια εποχή που οι εκδόσεις παραπαίουν από τη μια κρίση στην άλλη, όταν το να εργάζεσαι στο βιβλίο και να προσπαθείς να βγάλεις τα προς το ζην  δεν υπήρξε ποτέ τόσο δύσκολο (με τους εκδότες να κάνουν εκπτώσεις στα μπεστ σέλερ και τα καινούργια βιβλία, τα βιβλιοπωλεία να κλείνουν, τις  βιβλιοθήκες να στερούνται πόρους), υποβοηθώ την καριέρα μου στο χώρο πουλώντας τα ζωγραφικά μου έργα. Μου πήρε λίγο καιρό να καταλήξω σ' αυτό.

Υπάρχει ένα κείμενο, βιβλίο, παραμύθι, τραγούδι που θα ήθελες να εικονογραφήσεις και δεν το έχεις κάνει ακόμη;

Οτιδήποτε έχει γράψει η Angela Carter, το "Wizard of Earth Sea" της Ursula Le Guin και μια καινούργια ιστορία για μια πολική αρκούδα, που τριγυρίζει στο μυαλό μου.

Με τι είδους εικονογραφήσεις έχεις ασχοληθεί; Θα ήθελες να μοιραστείς κάποια ξεχωριστή εμπειρία σου στην εικονογράφηση ενός βιβλίου;

One cheetah one cherry

Πρέπει να δει κανείς τα βιβλία μου προσεκτικά, για να καταλήξει σ' ένα συμπέρασμα. Κάθε μου εικονογράφηση είναι ένας διάλογος με το κείμενο. Κάθε βιβλίο είναι μια δοκιμασία, ένας αγώνας. Αυτό δεν αλλάζει. 

Τι υλικά χρησιμοποιείς συνήθως; 
Δουλεύω κυρίως σε ακουαρέλα.

Ποια ώρα της μέρας προτιμάς να δουλεύεις; Ζωγραφίζεις πάντα στο σπίτι;
Ζωγραφίζω στο εργαστήρι μου, αλλά διαβάζω έξω.

Τι υπάρχει αυτή τη στιγμή πάνω στο γραφείο σου;  
Ρολόγια, ένας υπολογιστής, ένα σημειωματάριο, μολύβια, ένα φλιτζάνι τσάι, μια κλεψύδρα, μερικές πολικές αρκούδες και αρκτικές αλεπούδες.

Ετοιμάζεις  κάτι αυτόν τον καιρό;

Ετοιμάζω γύρω στα πέντε βιβλία, το σχέδιο για μια χριστουγεννιάτικη κάρτα και υπάρχει κι κι ένα βιβλίο που τριβελίζει τη σκέψη μου  και  περιμένει να γραφτεί.

"Curious lovers: The fox & the hare"

"Δεν είμαι φαν των παιδικών βιβλίων. Μου αρέσουν τα βιβλία για όλους. Αυτά που μπορεί να τα διαβάσει όλη η οικογένεια. Δεν κάνω αυτό που κάνουν πολλοί, να έχω στο μυαλό μου το παιδικό κοινό όταν δουλεύω. Δεν γράφω συχνά για το παιδί που ήμουν κάποτε. Προσπαθώ να αιχμαλωτίζω ιστορίες σ' ένα δίχτυ, σαν να κυνηγώ πεταλούδες, να κολλάω τις λέξεις πάνω στο χαρτί, για να ελευθερωθούν αργότερα στο μυαλό του αναγνώστη."

 

Η εικονογράφηση είναι για σένα επάγγελμα ή χόμπι; Στη Βρετανία υπάρχει δυνατότητα βιοπορισμού από την εικονογράφηση;

Πάντοτε μισούσα τη λέξη "χόμπι". Δεν είναι χόμπι, είναι η ζωή μου. Από 27 χρονών δεν έχω ασχοληθεί με τίποτα άλλο. Ναι, υπάρχει δυνατότητα βιοπορισμού, αλλά εξαρτάται από το τι θέλεις στη ζωή σου. Θέλω να κερδίζω όσα χρειάζεται για να συνεχίσω. Τίποτα παραπάνω.

Από ποιους εικονογράφους (κλασικούς ή σύγχρονους) έχεις εμπνευστεί;

Τον Brian Wildsmith, τον James Mayhew, τον Nicola Bailey, την Angela Barret, τους ζωγράφους του Μεσαίωνα, τον Marc Chagall, τον Picasso, τη Frida Kahlo, τον Shaun Tan, τη Rebecca Dautremer, τον Charles Tunnicliffe και πολλούς άλλους.

"The wild swans"

Η εικόνα διαμορφώνει τη φαντασία. Όταν ζωγραφίζεις, σκέφτεσαι ότι οι εικόνες θα ζωντανέψουν στη φαντασία των παιδιών;
Το ελπίζω.

Τι σχέση έχει ένας εικονογράφος με την παιδικότητα; Οι παιδικές σου αναμνήσεις καθορίζουν το έργο σου; 
Τα πάντα στη ζωή μου επηρεάζουν και διαμορφώνουν το έργο μου.

Συχνά ζωγραφίζεις ζώα (αρκούδες, λαγούς, κουκουβάγιες, ελάφια). Ποια είναι η σχέση σου μαζί τους; 

Αγαπώ τα ζώα, την άγρια φύση. Όταν ζωγραφίζω ζώα, προσπαθώ να συλλάβω κάτι από την ψυχή τους. Θα ήθελα να ζωγραφίσω περισσότερα άλογα.

"Something about a bear"

Πιστεύεις ότι μια νέα εικονογράφηση είναι μια διαφορετική προσέγγιση ή ερμηνεία της ίδιας ιστορίας; 

Υπάρχουν τόσοι πολλοί και διαφορετικοί τρόποι να ερμηνεύσεις μια ιστορία όσοι είναι και οι άνθρωποι. Και περισσότεροι, γιατί όλοι μεγαλώνουμε και αλλάζουμε. Αυτή η ιστορία σήμαινε κάτι για μένα όταν ήμουν νέα και περισσότερα τώρα, που είμαι μεγαλύτερη. Και θα αλλάξει πάλι. 

Το περιβάλλον που ζεις επηρεάζει τον τρόπο που ζωγραφίζεις; Θα ζωγράφιζες με τον ίδιο τρόπο αν ζούσες αλλού;

Ζω εδώ γιατί υπάρχει άπλα. Στις πόλεις το πλήθος, ακόμη και τη νύχτα, με δυσκολεύει. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι,  σ' έναν τόσο μικρό χώρο,  να φωνάζουν τα όνειρά τους... Θέλω να βλέπω τον σκοτεινό ουρανό, τα αστέρια, τις φάσεις του φεγγαριού, τον ουράνιο θόλο που περιστρέφεται μαζί με τη Γη.   

*** 

[1] Η πρώτη εικόνα είναι έργο εμπνευσμένο από ένα γλυπτό του Βρετανού καλλιτέχνη Mister Finch. Φιλοτεχνήθηκε για τον αμερικανικό οργανισμό "Kids need to read" που στόχο έχει να προωθήσει τη φιλαναγνωσία σε παιδιά που λόγω ανέχειας δεν έχουν τη δυνατότητα να αγοράζουν βιβλία. Η Jackie Morris κάνει κάθε χρόνο ένα έργο γι' αυτόν τον οργανισμό. 

[2] Για οποιαδήποτε πληροφορία σχετικά με τα βιβλία της Jackie Morris ρίξτε μια ματιά εδώ.  

The portrait of an artist: Jackie Morris

Painting inspired by a sculpture of Mister Finch [1]

She loves to read, to paint, to knit, to walk around searching for words. The illustrator and author Jackie Morris lives in peace, writes by the sea. When she was little, she wanted to be a bear. Now she paints the mood and wisdom of animals combining medieval and modern influences.  The heroines of her stories are not sleeping beauties waiting for a prince to wake them up. They are girls full of courage, leaving their home, going out to the world alone. 

"Song of the golden hare"

Tell us a bit about your life. When did you begin to paint, what made you decide to do illustration?

I grew up in Evesham, Worcestershire, hated school, wanted to draw. I went to Art College, against the advice of teachers and parents, but compromised by heading towards illustration. Ironically, in a time when publishing has been lurching from one crisis to another, when working in books, trying to make a living has never been so hard I think (with publishers discounting best sellers, new books, bookshops closing, library budgets slashed), I subsidize my career in books by selling paintings. Took me a while to work that one out.

Is there a text, a book, a fairy tale, a song you would like to illustrate but haven't yet?

Anything by Angela Carter, “A Wizard of Earth Sea” by Ursula Le Guin and a new polar bear story that’s wandering around in my head.

What kind of illustrations do you do? Would you like to share with us a unique experience you had when illustrating a book?

You need to look at the books really, make up your own mind. Each of my books is a response to text. Each book has its trials and tribulations and it doesn’t get any easier.

"One cheetah one cherry"

What materials do you usually use?

I work in watercolor mostly.

Is there a time of the day you prefer to work? Do you always paint at home? 
I paint in my studio, I write outside.

What is on your desk at this moment?

Hour glasses, a computer, a notebook, pencils, a tea cup, a squirrel of time, some polar bears and arctic foxes.

Are you currently working on something?

I am currently working on about five books and a Christmas card design and I have a book badgering me, wanting to be written. Best place to learn more about this is the books page of my blog.

Curious lovers: The fox and the hare

"I’m not a fan of children’s books. Books for people. That’s what I like. Ones that work with a whole family. I don’t do that thing that many do where I have the ‘child audience’ for my work in mind. I’m not often writing for the child I used to be. I am trying to catch stories in   a net, like a butterfly hunter, pinning down the words so they can be set free in a reader’s mind."

Is illustration a profession for you or a hobby? Is it possible to make a living through illustration in your country?

One of the things I have always hated is that word ‘hobby’. It is my life. Since the age of 27. I have done nothing but. And yes, it is possible to make a living, depending on what you want out of life. I want to earn enough to carry on. Nothing more.

Which illustrators (classical or contemporary) have inspired you?

Brian Wildsmith, James Mayhew, Nicola Bailey, Angela Barret, medieval artists, Marc Chagall, Picasso, Frida Khalo, Shaun Tan, Rebecca Dautremer, Charles Tunnicliffe. Many more.

"The wild swans"

Image forms imagination. When you paint do you think that images will come alive in the imagination of children?

I hope so.

What in an illustrator's relationship with childhood? How much do your childhood memories define your work?

Everything in my life defines and informs my work.

You very often paint animals (bears, rabbits, owls). What is your relationship with them? 

I love animals, wild places, and wild things. When I paint animals I am trying to catch a part of their soul. Horses. I want to paint more horses.

"Something about a bear"

Do you believe that a new illustration can be a different approach/ interpretation of the same story?

There are as many different ways of interpreting a story as there are people. More. Because we all change and grow. So this story meant one thing to me when I was young, more now that I am older. And it will change again.

In what degree does the environment you live in influence your painting? If you lived somewhere else would you paint the same way?

I live here because there is space. In cities I find the crowds, even at night, difficult. All those people in such a small space dreaming their loud dreams. I need to see a dark sky, stars, to see the moon change, the star patterns turn with the world.

***

[1] This painting was inspired by a sculpture of Mister Finch, textile artist in the UK. It was produced by Jackie Morris "for an organization in the USA, Kids Need to Read,  who works to get books into the hands of children who don’t have access to them, for numerous reasons, mainly poverty". Every year she produces a piece of work for this organization. 
[2] For any information concerning Jackie 's books, have a look here.

Ανατολικά του ήλιου, δυτικά της σελήνης

Το "East of the sun, west of the moon" ("Ανατολικά του ήλιου, δυτικά της σελήνης") είναι ένα λαϊκό σκανδιναβικό παραμύθι που έχει ταξιδέψει σε όλη την Ευρώπη. Συχνά, σ' αυτόν τον τύπο παραμυθιών η κόρη που πρωταγωνιστεί "ερωτεύεται" ένα ζώο -μεταμορφωμένο άντρα, πρίγκιπα ή σύζυγο. Ενίοτε συνευρίσκεται μαζί του. Αυτό της έχει ζητηθεί άλλοτε από τη μητριά της, άλλοτε από τον πατέρα της, άλλοτε από κάποιο πρόσωπο που προωθεί τη δράση μέχρι να λυθούν τα μάγια και να αποκαλυφθεί η πραγματική ταυτότητα του ζώου.

Μια φορά κι έναν καιρό, στον παγωμένο Βορρά, ένας πολικός αρκούδoς ζήτησε από ένα φτωχό χωρικό να παντρευτεί τη μικρότερη και ομορφότερη κόρη του, και σε αντάλλαγμα θα τον έκανε πλούσιο. Το κορίτσι δεν ήθελε να φύγει απ' το σπίτι του και ο χωρικός ζήτησε απ' τον αρκούδο να επιστρέψει μετά από λίγες μέρες. Εντωμεταξύ, θα είχε πείσει την κόρη.

Αφού επέστρεψε, ο αρκούδος πήρε μαζί του το κορίτσι σ' έναν πλούσιο στοιχειωμένο πύργο. Τις νύχτες, το δέρμα του ζώου έλιωνε, κι ερχόταν σαν άντρας στο κρεβάτι του κοριτσιού. Το φως, όμως,  ήταν λιγοστό, κι εκείνη ποτέ δεν τον είδε.

Το κορίτσι νοστάλγησε το σπίτι του και ζήτησε από τον αρκούδο να γυρίσει. Εκείνος δέχτηκε, με τον όρο η κόρη να μη βρεθεί καμιά στιγμή μόνη με τη μάνα της, αλλά να μιλήσουν μόνο αν είναι κι άλλοι τριγύρω. Από τη στιγμή όμως που η κόρη έφτασε στο σπίτι, η μάνα της προσπαθούσε με κάθε τρόπο να την ξεμοναχιάσει, και τελικά, όταν εμειναν οι δυο τους, την έπεισε πως ο αρκούδος είναι μεταμφιεσμένο τρολ. Της έδωσε και δυο κεριά για να τα ανάψει τη νύχτα και να δει με ποιον μοιράζεται το κρεβάτι της.

Το κορίτσι ακολούθησε τις οδηγίες, τη νύχτα άναψε τα κεριά και είδε τον όμορφο πρίγκιπα. Αλλά τα κεριά έλιωσαν, έσταξαν στο πουκάμισό του και τον ξύπνησαν. Εκείνος της αποκάλυψε πως, αν είχε μείνει μαζί του για ένα χρόνο χωρίς να τον αναγνωρίσει, τα μάγια θα λύνονταν και θα ξαναγινόταν πριγκιπόπουλο. Τώρα, θα έπρεπε να επιστρέψει στη μάγισσα των τρολ, να ζήσει στον στοιχειωμένο πύργο της, ανατολικά του ήλιου και δυτικά της σελήνης, και να παντρευτεί την άσχημη θυγατέρα της. 

Το επόμενο πρωί, η κόρη ξύπνησε, αλλά ο πύργος και ο πρίγκιπας είχαν εξαφανιστεί. Έτσι, ξεκινά το μεγάλο ταξίδι της αναζήτησής τους. Στον δρόμο της, βρήκε πρώτα μια γριά να κρατά ένα χρυσό μήλο. Τη ρώτησε αν ξέρει τον δρόμο για το κάστρο ανατολικά του ήλιου και δυτικά της σελήνης. Εκείνη της απάντησε πως δεν τον γνωρίζει, αλλά της δάνεισε ένα άλογο για να φτάσει μέχρι τον γείτονα, που μπορεί να ήξερε. Της χάρισε και το χρυσό μήλο.

Η κόρη βρήκε τον γείτονα να κρατά ένα χρυσό χτένι. Τον ρώτησε αν ξέρει πού βρίσκεται το κάστρο ανατολικά του ήλιου και δυτικά της σελήνης. Εκείνος δεν ήξερε, αλλά της δάνεισε ένα άλογο για να φτάσει στον επόμενο γείτονα. Της χάρισε και το χρυσό χτένι. Η κόρη βρήκε τον επόμενο γείτονα στην αυλή  του να κρατά μια χρυσή ανέμη. Ούτε εκείνος γνώριζε το δρόμο, αλλά της δάνεισε ένα άλογο για να φτάσει μέχρι τον ανατολικό άνεμο. Της χάρισε και τη χρυσή ανέμη. 

Με το δανεικό άλογο, την ανέμη, το χτένι και το μήλο στο χέρι, η κόρη έφτασε στον ανατολικό άνεμο, που της είπε πως ποτέ δεν έχει φυσήξει μέχρι το κάστρο ανατολικά του ήλιου και δυτικά της σελήνης, και την έστειλε στον αδερφό του, τον δυτικό άνεμο. Εκείνος με τη σειρά του την έστειλε στον Νοτιά, που της είπε να ρωτήσει τον Βοριά, που ήταν και ο δυνατότερος.

Η κόρη έφτασε εξαντλημένη στον Βοριά και τον ρώτησε αν ξέρει τον δρόμο για το κάστρο ανατολικά του ήλιου και δυτικά της σελήνης. Ο Βοριάς τής απάντησε πως κάποτε φύσηξε ένα φύλλο λεύκας μέχρι εκεί, και γύρισε πολύ κουρασμένος. Αλλά αν το θέλει πραγματικά να πάει, θα πνεύσει μαζί της ως εκεί.

Την επόμενη μέρα,  η κόρη έφτασε στο κάστρο, κρατώντας στο χέρι της το χρυσό μήλο, και συνάντησε τη βασίλισσα των τρολ. Η βασίλισσα της ζήτησε να το αγοράσει. Της το έδωσε, αλλά ζήτησε για αντάλλαγμα μια νύχτα με τον πρίγκιπα. Η βασίλισσα δέχτηκε, αφού προηγουμένως έριξε υπνωτικό στο ποτό του, για να μη δει την κόρη. 

Τη δεύτερη μέρα, η κόρη ζήτησε να περάσει άλλη μια βραδιά με τον πρίγκιπα. Για αντάλλαγμα, χάρισε στη βασίλισσα το χρυσό χτένι. Εκείνη τη νύχτα, οι αιχμάλωτοι του κάστρου άκουσαν το κλάμα της και είπαν τα νέα στον πρίγκιπα.

Την τρίτη μέρα, το κορίτσι χάρισε στη βασίλισσα τη χρυσή ανέμη. Αυτή έριξε πάλι το υπνωτικό στο ποτό του πρίγκιπα, αλλά εκείνος δεν το ήπιε. Τη νύχτα, ο πρίγκιπας αποκάλυψε στην κόρη πώς θα μπορούσε να τον σώσει. Θα έλεγε στη βασίλισσα πως θα παντρευτεί εκείνη που θα μπορέσει να πλύνει απ' το πουκάμισό του τις σταλαγματιές απ΄το κερί. Η βασίλισσα και η θυγατέρα της δεν θα τα καταφέρουν. Εκείνη θα τα καταφέρει και θα την πάρει γυναίκα του. 

  
Τα τρολ έσκασαν απ' το κακό τους. Ο πρίγκιπας απελευθέρωσε όλους τους αιχμαλώτους, και πήρε όλο το χρυσάφι και το ασήμι του βασιλείου για τον πατέρα της κόρης, που του είχε υποσχεθεί πως θα τον κάνει πλούσιο. Κι έζησαν ευτυχισμένοι, μακριά από το κάστρο ανατολικά του ήλιου και δυτικά της σελήνης...

Η όμορφη κόρη και ο πρίγκιπας, η κακιά βασίλισσα, οι τρεις βοηθοί, τα μαγικά αντικείμενα, μια μεγάλη δοκιμασία και η προσωποποίηση της φύσης: στοιχεία που λίγο-πολύ συναντάμε σε όλα τα λαϊκά παραμύθια, σε όλο τον κόσμο. Από τον παγωμένο Βορρά μέχρι τον ζεστό Νότο. Από τη ρομαντική Δύση μέχρι τη μαγική Ανατολή. 

Αλλά και διδάγματα για την επιβράβευση του αγώνα, την πάλη με το κακό, την παντοδυναμία της αγάπης, το ταξίδι προς την ενηλικίωση, την αγάπη για τα ζώα, την εξοικείωση με τη φύση, την επιμονή, την υπομονή, την απαντοχή και την αντοχή στις δυσκολίες. 

Τα παραμύθια παρηγορούσαν, συντρόφευαν και ζέσταιναν ανθρώπους που ζούσαν σε τόπους που ο χειμώνας κρατούσε πολύ, το φως ήταν λίγο, και οι κίνδυνοι καραδοκούσαν παντού.

***

Από τους πρώτους εικονογράφους του παραμυθιού ήταν ο Δανός Kay Nielsen.
Η εικονογράφηση αυτής της ανάρτησης είναι της Ουαλής εικονογράφου Jackie Morris. 
Μπορείτε να παρακολουθήσετε τη διαδικασία της εικονογράφησης του παραμυθιού στο ιστολόγιό της, εδώ.